توسعه وب و توسعه موبایل شباهت‌های زیادی با هم دارند، اما در اصل دو مسیر کاملا جداگانه در برنامه‌نویسی محسوب می‌شوند. مسیر اول از دهه ۱۹۹۰ آغاز شد یعنی دقیقا زمانی‌که کامپیوترها تقریبا در هر خانه‌ای وجود داشتند. تنها ۱۵ تا ۲۰ سال بعد، تلفن‌های هوشمند معرفی شدند و بار دیگر دنیای فناوری را به‌ کلی دگرگون کردند.

اما توسعه وب همچنان حوزه‌ای رو‌به‌رشد است، توسعه موبایل هم در چند سال اخیر با سرعت زیادی گسترش یافته است. به همین دلیل باید بدانیم که در شرایط کنونی، برنامه‌نویسی موبایل بهتر است یا وب؟ سوالی که پاسخ آن را در ادامه این مقاله از مجله سبزلرن خواهیم داد.

برنامه‌نویسی موبایل چیست؟

برنامه‌نویسی موبایل (Mobile programming) فرآیند ایجاد برنامه‌ها یا نرم‌افزارهایی است که از طریق یک پلتفرم یا سیستم عامل پشتیبانی (اندروید یا iOS) روی دستگاه‌های تلفن همراه و تبلت‌ها اجرا می‌شوند. این فرآیند شامل کدنویسی، طراحی رابط کاربری (UI)، آزمایش برنامه و استقرار برنامه در فروشگاه‌های برنامه مانند App Store و Google Play است.

برنامه‌نویسی موبایل برای چه افرادی مناسب‌تر است؟

این بخش از جهان برنامه نویسی برای کسانی مناسب است که به یادگیری مهارت‌های زیر (از مبتدی تا پیشرفته) علاقه دارند:

• تسلط بر زبان‌های برنامه‌نویسی

• درک طراحی رابط کاربری موبایل

• دانش محاسبات Backend

• آشنایی با سیستم‌های کنترل نسخه

• مهارت‌های حل مسئله و تست/اشکال‌زدایی

• تجربه کار با API ها و کتابخانه‌های شخص ثالث

• آگاهی از شیوه‌های امنیت سایبری

برنامه‌نویسی وب چیست؟

برنامه‌نویسی وب یک زمینه کاری جذاب است که با توسعه و نگهداری وب‌سایت‌ها و برنامه‌های وب ارتباط دارد. این حوزه شامل کدنویسی به زبان‌های مختلف مانند HTML ،CSSو جاوا اسکریپت برای ایجاد صفحات وب کاربردی و جذاب است. به‌عنوان یک برنامه‌نویس وب، شما درگیر طراحی رابط‌های کاربری، اطمینان از سازگاری مرورگر و حفظ امنیت وب هستید.

برنامه‌نویسی وب برای چه افرادی مناسب‌تر است؟

این حوزه مخصوص کسانی است که به یادگیری و توسعه مداوم علاقه دارند. چون توسعه وب همیشه در حال تکامل است و فرصت‌های مداومی را برای یادگیری و رشد شخصی فراهم می‌کند. همچنین به شما کمک می‌کند تا تفکر منطقی، توانایی‌های حل مسئله و تفکر خلاق را توسعه دهید. در این جایگاه شغلی یاد می‌گیرید چگونه برنامه‌های وب را از ابتدا یعنی از طراحی رابط کاربری گرفته تا مدیریت پردازش داده‌های بک‌اند بسازید.

مقایسه برنامه‌نویسی موبایل و وب به زبان ساده

اگر بین برنامه‌نویسی موبایل و وب مردد هستید، تفاوت اصلی این دو مسیر در بستر اجرا و نوع دسترسی کاربر است! برنامه‌های موبایل روی گوشی نصب می‌شوند و به قابلیت‌های سخت‌افزاری دسترسی مستقیم دارند، اما برنامه‌های وب از طریق مرورگر اجرا شده و بدون نصب در دسترس هستند. جدول زیر با مقایسه کاربرد، بازار کار و مسیر یادگیری، انتخاب بین این دو حوزه را برای شما شفاف‌تر می‌کند.

تفاوت در نوع پروژه‌ها

برنامه‌های مخصوص پلتفرم، آن‌هایی هستند که تنها روی یک سیستم عامل و در یک مجموعه کامپیوتری مشخص (یک محیط اجرایی) اجرا می‌شوند، مانند "Solaris" روی سخت‌افزار "SPARC". این برنامه‌ها در دسته برنامه‌های بومی قرار می‌گیرند که برای کار با سیستم عامل دستگاه موبایل طراحی شده‌اند. برای مثال، اگر شما یک آیفون دارید، تنها می‌توانید برنامه‌هایی که برای iOS طراحی شده‌اند نصب کنید و نمی‌توانید برنامه‌های "Microsoft"یا "Android" را نصب نمایید. برنامه‌های بومی نمی‌توانند با هم ترکیب شوند.

در مقابل وب سایت‌ها دامنه گسترده‌تری از عملکرد نسبت به برنامه‌های موبایل ارائه می‌دهند. برای مثال "Adobe Photoshop"هم نسخه موبایل و هم نسخه وب دارد. تفاوت اصلی بین برنامه‌های موبایل و وب این است که پروژه‌های مورد دوم مستقل هستند. اگر به اینترنت متصل باشید به‌راحتی می‌توانید از برنامه وب استفاده کنید. برنامه‌های موبایل مانند برنامه‌های دسکتاپ، قابل مشاهده نیستند مگر اینکه به‌‌صورت کامل روی دستگاه نصب شده باشند.

تفاوت در مسیر یادگیری

بسیاری از توسعه دهندگان اذعان دارند که منحنی یادگیری برای توسعه وب کمی آسان‎تر از توسعه بومی موبایل است. چون توسعه وب مدت زیادی است که وجود دارد، بنابراین حجم زیاد ابزارها، چارچوب‌ها، آموزش‌ها و غیره، برای مبتدیانی در دسترس است. برای توضیح این‌که برنامه‌نویسی موبایل بهتر است یا وب، باید اشاره کنیم که توسعه موبایل (حداقل در مورد iOS) هم به استفاده از یک IDE نیاز دارد که می‌تواند به شناسایی خطاها و یافتن اشتباهات کمک کند که کمک بزرگی برای یک تازه‌کار است.

در هر صورت وظیفه یک توسعه‌دهنده نرم‌افزار، یادگیری مداوم برای موفقیت در این حوزه کاری است که با سرعت زیادی در حال پیشرفت می‌باشد. پیشرفت در یادگیری انواع ابزارها و تکنیک‌های به‌روز در این حرفه، بسیار ضروری تلقی می‌شود.

تفاوت در ابزارها و زبان‌ها

اپلیکیشن‌های موبایل بسته به پلتفرم هدف به ابزارها و زبان‌های متفاوتی نیاز دارند؛ به‌طور مثال برای iOS از "Swift" و برای Android از "Kotlin" یا جاوا استفاده می‌شود. اما طراحی وب از فناوری‌های رایج وب مانندHTML، CSS، JavaScript، .NET، Pythonو غیره استفاده می‌کنند و به کیت توسعه نرم‌افزار استاندارد (SDK) نیاز ندارند.

برنامه‌نویسی موبایل بهتر است یا وب؟

با توجه به آنچه که تاکنون گفته‌ایم، انتخاب میان این دو حوزه یک جواب قطعی ندارد و مشخصا باید با بررسی از زاویه دیدهای مختلف انجام شود.

از نظر بازار کار در ایران

با توجه به رشد کسب و کارهای آنلاین در 5 سال اخیر، بازار کار برنامه نویسی هم در حوزه وب و هم موبایل رشد خوبی داشته است. در نتیجه انتخاب میان این دو حوزه به اهداف شما بستگی دارد. برای نمونه اگر می‌خواهید بازه زمانی سریع‌تری برای ورود به بازار داشته باشید، توسعه وب را انتخاب کنید. توسعه وب معمولا در مقایسه با برنامه‌های تلفن همراه به زمان توسعه کمتری نیاز دارد که آن را برای MVPها و استارتاپ‌هایی که نیاز به راه‌اندازی سریع دارند، ایده‌آل می‌کند.

برای درک بهتر اینکه برنامه‌نویسی موبایل بهتر است یا وب، به این مسئله هم فکر کنید که اگر در فکر ساخت یک محصول غنی از ویژگی هستید، اپلیکیشن‌ها برای عملکردهای پیچیده، تعاملات در لحظه یا خدماتی که نیاز به تعامل زیاد با کاربر دارند، مناسب خواهند بود. مانند اپلیکیشن‌های تناسب اندام، بازارها یا پلتفرم‌های اجتماعی.

از نظر درآمد

برنامه‌نویسی وب و موبایل هر دو از حوزه‌های پردرآمد فناوری اطلاعات محسوب می‌شوند، اما میزان درآمد به عواملی مانند سطح مهارت، سابقه کاری، نوع همکاری (استخدام یا فریلنسری)، حوزه تخصص، شبکه‌سازی حرفه‌ای، کیفیت نمونه‌کار، شهر یا کشور محل فعالیت و حتی توانایی مذاکره بستگی دارد.

به‌طور معمول، برنامه‌نویسان تازه‌کار (Junior) درآمد کمتری نسبت به افراد باتجربه دارند و اعدادی که در منابع مختلف مشاهده می‌شود، اغلب حداقل یا میانگین درآمد این گروه را نشان می‌دهد. با افزایش تجربه، انجام پروژه‌های موفق، توسعه مهارت‌های تخصصی و گسترش ارتباطات حرفه‌ای، درآمد می‌تواند به‌مراتب بیشتر از این ارقام باشد. به همین دلیل، نمی‌توان سقف مشخصی برای درآمد برنامه‌نویسان وب یا موبایل تعیین کرد و بسیاری از متخصصان ارشد، فریلنسرهای باتجربه یا افرادی که با شرکت‌های خارجی همکاری می‌کنند، درآمدی به‌مراتب بالاتر از میانگین بازار دارند.

از نظر سختی یادگیری

قبلا هم اشاره کردیم که توسعه اپلیکیشن سخت و چالش برانگیز تر است، زیرا به تخصص در پلتفرم‌های مختلف مانند اندروید و iOS نیاز دارد. برای نمونه با بررسی تجربه افراد فعال در این زمینه متوجه می‌شویم که برخی گفته‌اند توسعه موبایل (به خصوص اندروید)، به خاطر پیچیدگی ابزارها، ساختار پروژه‌ها و بار پردازشی بیشتر گاهی می‌تواند «عذاب‌آور» باشد. البته ابزارهای جدید (مثلاKotlinوJetpack Compose) کار با توسعه اندروید را بهبود داده‌اند، اما هنوز برای افراد تازه‌کار چالش‌هایی دارد.

در مقابل برنامه نویسی برای توسعه وب معمولا منحنی یادگیری ملایم‌تری دارد. برای بررسی بیشتر اینکه برنامه‌نویسی موبایل بهتر است یا وب، به یاد داشته باشید که با یادگیری زبان‌های پایه مانندHTML و CSS، ساخت وب‌سایت‌های ساده، نسبتا آسان است. ضمن اینکه ابزارهایی مانند وردپرس حتی قالب‌هایی ارائه می‌دهند که توسعه وب را برای مبتدیان قابل دسترس می‌کند.

از نظر سرعت ورود به بازار کار

یکی از توصیه‌های مهم مشاوران رشد کسب و کار به استارتاپ‌ها این است که برای کاهش هزینه‌ها و ریسک، کار را با یک نمونه اولیه برای نسخه وب شروع کنند. چون توسعه وب ساده‌تر، ارزان‌تر و در دسترس‌تر از توسعه موبایل است. به همین دلیل نیاز بازار به توسعه‌دهندگان وب بسیار بیشتر از متخصصان برنامه‌های موبایل است. البته وقتی عرضه نیروی کار زیاد باشد، قیمت خدمات پایین می‌آید. این یک قانون شناخته ‌شده بازار است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

از نظر تنوع پروژه‌ها

توسعه وب شامل ایجاد یک برنامه واحد است که روی مرورگرها و پلتفرم‌های مختلف اجرا می‌شود و یک تجربه کاربری ثابت را در دستگاه‌های مختلف ارائه می‌دهد. در اصل، برنامه‌های وب از طریق یک مرورگر وب قابل دسترسی هستند که نیاز کاربران به دانلود و نصب نرم‌افزار روی دستگاه‌هایشان را از بین می‌برد.

اما برنامه نویسی و توسعه موبایل نیاز به ساخت برنامه‌های جداگانه برای هر پلتفرم دارد تا عملکرد و تجربه کاربری بهینه تضمین شود. در نتیجه انتخاب بین توسعه وب و برنامه موبایل به عواملی مانند مخاطب هدف، تجربه کاربری مطلوب و منابع موجود بستگی دارد.با این وصف:

•  برای پروژه‌هایی که دسترسی‌پذیری و تجربه‌ای سازگار در بین دستگاه‌ها را در اولویت قرار می‌دهند، توسعه وب ممکن است گزینه بهتری باشد.

• در مقابل، توسعه برنامه موبایل تجربه کاربری متناسب‌تر و دسترسی بهتر به ویژگی‌های خاص دستگاه را ارائه می‌دهد و آن را برای پروژه‌هایی که نیاز به قابلیت‌های پیشرفته و عملکرد بالا دارند، مناسب‌تر می‌کند.

از نظر آینده شغلی

از نظر شغلی برنامه‌نویسی موبایل بهتر است یا وب؟ باید بگوییم که مشخصا استفاده از موبایل در چند سال گذشته رشد قابل توجهی داشته و کاربران بیشتری از طریق تلفن‌های هوشمند و تبلت‌ها به اینترنت دسترسی دارند. طبق گزارش دیجیتال Datareportal، به صورت کلی 4.66 میلیارد کاربر فعال اینترنت در سراسر جهان وجود دارد که ۹۲.۶ درصد از آن‌ها از طریق دستگاه‌های تلفن همراه به اینترنت دسترسی دارند. این امر نشان‌دهنده افزایش ۷.۳ درصدی کاربران اینترنت موبایل نسبت به سال‌های گذشته است. با توجه به این گزارش‌ها، تقاضا برای برنامه نویسان موبایل احتمالا در آینده همچنان قوی خواهد ماند.

از طرفی، بازار کار برنامه نویسی و توسعه وب همچنان به قوت خود باقیست. اداره آمار کار ایالات متحده پیش‌بینی می‌کند که اشتغال برای توسعه‌دهندگان وب و طراحان دیجیتال تا سال ۲۰۳۰، حدود ۱۳ درصد رشد خواهد داشت که سریع‌تر از میانگین سایر مشاغل است. این رشد ناشی از افزایش تقاضا برای وب‌سایت‌ها و برنامه‌های وب با طراحی خوب، واکنش‌گرا و کاربر پسند در صنایع مختلف خواهد بود.

آیا می‌توان همزمان برنامه‌نویسی وب و موبایل را یاد گرفت؟

یادگیری هم‌زمان برنامه‌نویسی وب و موبایل امکان‌پذیر است، اما به‌دلیل تفاوت در معماری پروژه‌ها، ابزارهای توسعه، چرخه حیات برنامه‌ها و نحوه انتشار و استقرار آن‌ها، مسیر ساده‌ای محسوب نمی‌شود. توسعه وب معمولا با تمرکز بر مرورگر و سرور انجام می‌شود، در حالی‌که توسعه موبایل نیازمند درک دقیق‌تری از ساختار سیستم‌عامل، مدیریت منابع دستگاه، معماری اپلیکیشن و فرایند انتشار در مارکت‌ها است.

به همین دلیل توصیه می‌شود ابتدا در یکی از این مسیرها به تسلط برسید و سپس سراغ شاخه دوم بروید.این رویکرد دقیقا همان مسیری است که در دوره‌های آموزشی آکادمی سبزلرن دنبال می‌شود تا هنرجوها به‌صورت اصولی، مرحله‌به‌مرحله و متناسب با نیاز بازار کار پیش بروند.