آپاچی یکی از قدیمی‌ترین و پرکاربردترین وب‌سرورهای جهان است که سهم قابل توجهی از وب‌سایت‌های جهان را میزبانی می‌کند! با وجود رشد وب‌سرورهایی مانند Nginx و کاهش سهم بازار آپاچی به حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد، Apache HTTP Server همچنان یکی از مهم‌ترین وب‌سرورهای اپن‌سورس جهان است؛ فناوری‌ای بنیادی که سال‌ها بی‌سروصدا محتوای وب را به میلیاردها کاربر ارائه کرده است.

این وب سرور یکی از موتورهای کلیدی است که اینترنت مدرن را ساخته اما بسیاری از افراد هنوز نمی‌داند وب سرور Apache چیست؟ و چرا اهمیت دارد. مطالعه این مقاله از مجله سبزلرن به شما کمک می‌کند تا این ابزار را بشناسید و با مزایا و معایب آن بیشتر آشنا شوید.

وب سرور آپاچی چیست؟

وب سرور ابزاری است که با کمک آن می‌توانید به فایل‌های ذخیره شده روی سرور دسترسی داشته باشید.. سرور "HTTP" آپاچی یک وب سرور متن‌باز و رایگان است که توسط بنیاد نرم‌افزار آپاچی (ASF) نوشته شده است. این وب سرور یکی از پرکاربردترین وب سرورها در جهان محسوب می‌شود که به میلیون‌ها وب‌سایت در پلتفرم‌های مختلف مانند لینوکس، ویندوز و مک خدمات ارائه می‌کند.

همچنین بخش جدایی‌ناپذیری از "LAMP" (لینوکس، آپاچی، MySQL، PHP) را تشکیل می‌دهد که معمولا برای میزبانی وب و توسعه استفاده می‌شود. در واقع در تعریف وب سرور Apache چیست باید بگوییم که یک نرم افزار رایگان است که ساختار ماژولار دارد و از سیستم‌های عامل مختلف با انعطاف‌پذیری بالا پشتیبانی می‌کند.

وب سرور چگونه کار می‌کند؟

آپاچی از یک مدل کلاینت-سرور برای پردازش درخواست‌های "HTTP" و "HTTPS" استفاده می‌کند. زمانی‌که کاربر آدرس وب‌سایت را وارد می‌کند، عملکرد وب سرور به شرح زیر است:

• مرورگر یک درخواست "HTTP" به وب سرور ارسال خواهد کرد.

• آپاچی درخواست را پردازش کرده و محتوای درخواستی (مانند HTML، CSS، تصاویر یا خروجی برنامه‌های سمت سرور) را از فایل‌سیستم یا برنامه مربوطه تهیه می‌کند.

• پس از آن هم پاسخ را به مرورگر وب کاربر برمی‌گرداند.

• در نهایت، مرورگر صفحه وب را رندر خواهد کرد.

نقش وب سرور در ارتباط مرورگر و سایت

مرورگر وب و سرور وب دو جزء اساسی وب جهان‌گستر هستند که برای ارائه صفحات سایت به کاربران با هم کار می‌کنند. اگرچه با یکدیگر تعامل دارند، اما اهداف متفاوتی را دنبال می‌کنند و برای انجام وظایف متمایزی طراحی شده‌اند. درک تفاوت‌های بین آن‌ها، کلید درک نحوه عملکرد وب است. این دو اساسا در نقش‌های خود متفاوت هستند:

• مرورگر وب یک برنامه سمت کلاینت است که داده‌ها را درخواست و نمایش می‌دهد.

• سرور وب یک برنامه سمت سرور است که درخواست‌های مرورگر را ذخیره، پردازش و پاسخ می‌دهد.

درخواست (Request) و پاسخ (Response) در Apache

همان‌طور که از نحوه کار این وب سرور مشخص است، آپاچی با استفاده از دستور "Listen"، می‌تواند ترافیک مشخصی را بر اساس درخواست‌های ترکیب آدرس و پورت مشخص، دریافت و به پورت‌ها و دامنه‌های خاصی هدایت کند. برای درک بهتر اینکه وب سرور Apache چیست، به یاد داشته باشید که به‌‌طور پیش‌فرضچListenروی پورت 80 اجرا می‌شود، اما آپاچی می‌تواند طوری پیکربندی شود که چندین دامنه و پورت را مدیریت کرده و امکان میزبانی مجازی روی یک سرور واحد را فراهم کند.

برای مثال می‌توانید " domain1.com " را روی پورت 80، دامنه " domain2.com " را روی پورت 8080 و دامنه " domain3.com "را روی پورت 443 (با استفاده از HTTPS) روی آپاچی داشته باشید. پس از پردازش درخواست، آپاچی پاسخ HTTP مناسب (شامل کد وضعیت، هدرها و در صورت نیاز محتوای صفحه) را برای مرورگر ارسال می‌کند.

تاریخچه وب سرور Apache

در حالی‌که برخی تاریخچه سرور HTTP آپاچی را به اولین انتشار عمومی آن در سال ۱۹۹۵ نسبت می‌دهند، اما ریشه‌های آن به گذشته‌های دورتر برمی‌گردد! این سرور در اوایل دهه ۱۹۹۰توسط راب مک‌کول در مرکز ملی کاربردهای ابر رایانش (دانشگاه ایلینوی، اوربانا-شمپین) ایجاد شد. سایر کارکنان شروع به استفاده از آن کردند و پس از رفتن مک‌کول در سال ۱۹۹۴، آپاچی به‌طور طبیعی در بین کارکنان به رشد خود ادامه داد.سرانجام در بهار سال ۱۹۹۵میلادی آن‌ها گروه آپاچی را تشکیل دادند و در آوریل ۱۹۹۵ سرور وب آپاچی را به طور عمومی منتشر کردند.

Apache توسط چه گروهی ساخته شد؟

نویسنده"Offsite Link و وب سرور اصلی "NCSA HTTPd Offsite Link" یعنی «امر رابرت مک‌کول» کسی بود که به همراه گروهی از توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای مشارکتی اولین نسخه رسمی عمومی (۰.۶.۲) از نرم‌افزار "Apache HTTP Server Offsite Link" را منتشر کرد.

چرا Apache هنوز محبوب است؟

تفکر عمومی امروز بر این مسئله استوار است که ترکیب "nginx" با "php-fpm" حتی با فعال بودن مدیریت فرآیند "mpm_event" سریع‌تر از آپاچی عمل می‌کند. اما مسئله اینجاست که می‌توان تقریبا برای هر موضعی مانند اهمیت وب سرور Apache چیست یا سایر مفاهیم فناوری به مسیری متفاوت از تفکرات عمومی رسید! به‌طور مثال «توسعه‌دهندگان حتما باید از ویندوز استفاده کنند» یا حتی «PHP مرده است» و غیره.

نکته‌ای که نباید فراموش کنید این است که آپاچی فوق‌العاده قابل تنظیم و بسیار انعطاف‌پذیر بوده و علاوه بر این، کاملا متن‌باز ارائه می‌شود. همین مسئله آن را در مقابل رقبایی مانند Nginx قرار می‌دهد که بسیاری از موارد را «ساده» می‌کند، اما برای افزودن امکانات بیشتر از کامپایل استاتیک استفاده خواهد کرد و به ‌طور کامل متن‌باز نیست.

وب سرور آپاچی روی چه سیستم‌عامل‌هایی اجرا می‌شود؟

اکثریت قریب به اتفاق نمونه‌های سرور HTTP آپاچی روی لینوکس اجرا می‌شوند، اما نسخه‌های فعلی روی مایکروسافت ویندوز، OpenVMS و طیف گسترده‌ای از سیستم‌های شبه یونیکس نیز قابل اجرا هستند. همچنین نسخه‌های قبلی آن هم روی NetWare، OS/2 و سایر سیستم عامل‌ها (از جمله پورت‌های متصل به رایانه‌های بزرگ)، اجرا می‌شدند.

مهم‌ترین ویژگی‌های وب سرور Apache

آپاچی یک برنامه واحد نیست، بلکه یک هسته کوچک و پایدار با کتابخانه‌ای عظیم از ماژول‌ها است. این بدان معناست که می‌توانید سروری بسازید که فقط آنچه را که نیاز دارید انجام دهد. این انعطاف‌پذیری، ویژگی تعیین‌کننده آپاچی است. اما سایر ویژگی‌های آن هم عبارتند از:

.htaccess قدرتمند

یک فایل .htaccess فایل متنی ساده است که می‌توانید در هر دایرکتوری روی سرور خود قرار دهید. وقتی آپاچی درخواستی برای فایلی در آن دایرکتوری دریافت می‌کند، فایل .htaccess را می‌خواند و از قوانین داخل آن پیروی می‌کند. این ویژگی فوق‌العاده قدرتمند است زیرا غیرمتمرکز خواهد بود و برای نوشتن قوانین نیازی به مدیر سرور ندارید. اگر به پوشه وب‌سایت خود دسترسی FTP دارید، می‌توانید یک فایل .htaccess ایجاد کنید.

سازگاری و بلوغ پلتفرم

این ویژگی خاص وب سرور Apache چیست؟ گفتیم که آپاچی تقریبا روی هر سیستم عاملی، از جمله تمام توزیع‌های اصلی لینوکس، macOS و حتی ویندوز، اجرا می‌شود. این امر آن را به انتخاب جهانی برای توسعه‌دهندگان و شرکت‌های هاستینگ تبدیل کرده است. علاوه بر این، نزدیک به سه دهه است که آزمایش خود را پس داده و ثابت کرده کدهای پایدار دارد، مستندات آن گسترده است و یک جامعه جهانی از متخصصان وجود دارد که می‌دانند چگونه آن را پیکربندی و عیب‌یابی کنند.

ماژول‌های Apache چیستند؟

وب سرور HTTP آپاچی بر اساس یک معماری ماژولار ساخته شده که هسته آن شامل توابع پایه مشترک است. علاوه‌بر این مجموعه‌ای از ماژول‌ها برای گسترش عملکرد وجود دارند. برای نمونه ماژول "MPM" (ماژول چند پردازشی) به‌عنوان مجموعه‌ای از ماژول‌ها در نظر گرفته می‌شود که نحوه انجام وظایف اساسی سرور "HTTP"آپاچی را تعیین می‌کنند، یعنی:

• اتصال به پورت‌های شبکه

• پذیرش درخواست‌ها

این ماژول‌ها مانند سایر ماژول‌های httpd آپاچی به نظر می‌رسند، اما از یک نظر با هم متفاوت هستند. فقط یک MPM ​​واحد را می‌توان در هر زمان روی یک سرور بارگذاری کرد. MPM های مختلف می‌توانند پشتیبانی تمیز و آسان را برای انواع سیستم عامل‌ها (OS) فراهم کنند. فراتر از لینوکس و سایر سیستم‌های شبه یونیکس، mpm_winntمی‌تواند از ویژگی‌های بومی بدون نیاز به لایه POSIX که در آپاچی "httpd 1.3"مورد نیاز بود، استفاده کند. اکنون از نسخه 2.4.57، سرور HTTP آپاچی دارای MPM های قابل بارگذاری در زمان اجرا و همچنین پشتیبانی کامل از MPM رویداد است.

مزایا و معایب وب سرور Apache

برای درک مزایای این وب سرور باید بدانید که Apache کاملاً رایگان و متن‌باز است و استفاده از آن، حتی در پروژه‌های تجاری، نیازی به پرداخت هزینه ندارد. از دیگر مزایای آن می‌توان به سازگاری گسترده با فناوری‌ها و زبان‌های برنامه‌نویسی مختلف مانند PHP، Python و Perl، ساختار ماژولار، انعطاف‌پذیری بالا در پیکربندی و پشتیبانی از سیستم‌عامل‌های مختلف اشاره کرد.

آپاچی همچنین از پایداری بالایی برخوردار است و در صورت پیکربندی مناسب، می‌تواند طیف وسیعی از وب‌سایت‌ها و برنامه‌های تحت وب را به‌خوبی میزبانی کند. با این حال، در برخی سناریوهای پرترافیک ممکن است نسبت به Nginx منابع بیشتری مصرف کند، هرچند با استفاده از MPMهایی مانند Event و تنظیمات مناسب همچنان عملکرد بسیار خوبی ارائه می‌دهد. همچنین، فعال‌سازی یا پیکربندی نادرست برخی ماژول‌ها می‌تواند ریسک‌های امنیتی ایجاد کند و استفاده از قابلیت‌های متعدد، مدیریت و بهینه‌سازی آن را در برخی محیط‌ها پیچیده‌تر سازد.

تفاوت وب سرور Apache با Nginx

از آنجایی که آپاچی و انجین‌ایکس دو وب سرور محبوب هستند و گاها با هم مقایسه می‌شوند، خوب است برای درک تفاوت بین آنها به جدول زیر نگاه کنید:

وب سرور Apache بیشتر برای چه سایت‌هایی مناسب است؟

معمولا کاربران حرفه‌ای و افراد متخصص توصیه می‌کنند از وب سرور آپاچی در موارد زیر استفاده شود:

• وب‌سایت‌های کوچک تا متوسط: Apache برای وب‌سایت‌های کوچکی مناسب است که نیازی به مدیریت ترافیک عظیم ندارند.

• نیاز به سفارشی‌سازی گسترده: اگر پروژه شما نیاز به سفارشی‌سازی گسترده دارد، Apache برای آن ایده‌آل است.

• ترجیحات فایل‌ .htaccess: آپاچی بهترین انتخاب برای محیط‌هایی است که پیکربندی سطح دایرکتوری با ".htaccess" ترجیح داده می‌شود یا ضروری است.

فراموش نکنید که امروزه آپاچی یکی از محبوب‌ترین وب سرورهای موجود است. بسیاری از شرکت‌ها از آن برای تامین فرآیندهای اصلی کسب‌وکار خود و اطمینان از عملکرد خوب وب‌سایت و برنامه‌های تحت وب‌شان استفاده می‌کنند. طبق گزارش اخیر "W3Techs" حدود ۲۶ درصد وب‌سایت‌های جهان برای نیازهای میزبانی خود به آپاچی متکی هستند.

جمع‌بندی: آیا Apache انتخاب خوبی است؟

حالا که می‌دانیم وب سرور Apache چیست و چطور سیستم‌های مدیریت محتوا (CMS) مانند وردپرس و دروپال و همچنین برنامه‌های CRM مانند Salesforce از آپاچی پشتیبانی می‌کنند. باید بگوییم که آپاچی یک ابزار بسیار کاربردی و انتخاب خوبی برای بسیاری از سایت‌های رسانه‌ای و خبری نیز محسوب می‌شود.

ضمنا آپاچی یک انتخاب فوق‌العاده برای میزبانی برنامه‌های پیچیده و دشوار سازمانی، سیستم‌های نرم‌افزاری طراحی شده برای تسهیل عملیات اصلی و فرآیندهای تجاری سازمان‌های بزرگ است. این وب سرور از بسیاری از برنامه‌های برتر خدمات مالی، پلتفرم‌های تجزیه و تحلیل داده‌ها و سایت‌های تجارت الکترونیک پشتیبانی می‌کند و ابزار خوبی است که می‌توانید با شرکت در دوره‌های مختلف آکادمی سبزلرن نحوه ارتباط با آن را یاد بگیرید و از آن در پروژه‌های مختلف به‌عنوان یک وب سرور کاربردی استفاده کنید.